Waarom gedrag altijd een reden heeft
Neem gerust contact met ons op of meld je aan om te kijken wat Vitaal Jeugdhulp kan betekenen.
Gedrag van jongeren roept vaak vragen op. Boosheid, teruggetrokken gedrag, niet luisteren, ruzie maken, spijbelen of volledig afhaken kunnen ouders, opvoeders en professionals het gevoel geven dat zij grip verliezen. In de praktijk wordt gedrag vaak als probleem gezien, terwijl gedrag meestal juist een signaal is. Achter gedrag schuilt vaak een emotie, behoefte, spanning of ervaring die niet direct zichtbaar is.
Wanneer een jongere boos wordt, zich afsluit of grenzen opzoekt, is het belangrijk om niet alleen te kijken naar wat iemand doet, maar vooral naar wat iemand probeert duidelijk te maken. Gedrag ontstaat zelden zomaar. Het is vaak een manier waarop een jongere omgaat met stress, onzekerheid, spanning, afwijzing of gevoelens van onmacht.
Gedrag is vaak het topje van de ijsberg
Een bruikbaar model om gedrag beter te begrijpen is de ijsberg. Het zichtbare gedrag vormt slechts het topje van de ijsberg: dat wat we direct kunnen waarnemen. Onder de oppervlakte bevindt zich vaak een veel groter gedeelte dat niet direct zichtbaar is.
Boven water zien we bijvoorbeeld:
Onder water kunnen zaken spelen zoals:
Juist omdat veel van deze factoren niet direct zichtbaar zijn, is het belangrijk om gedrag niet te snel te veroordelen. Een jongere die boos reageert, kan zich in werkelijkheid machteloos voelen. Een jongere die zich terugtrekt, kan zich onveilig voelen of bang zijn om opnieuw teleurgesteld te worden.
Boos gedrag wordt vaak als storend ervaren. Toch is boosheid bij jongeren regelmatig een uiting van onderliggende spanning of onmacht. Jongeren beschikken niet altijd over de vaardigheden om gevoelens goed te herkennen, onder woorden te brengen of op een passende manier te uiten.
Een jongere die snel boos wordt, kan moeite hebben met teleurstellingen, zich niet gehoord voelen of het gevoel hebben de controle kwijt te raken. Boosheid kan dan een manier worden om spanning kwijt te raken of afstand te creëren.
Dat betekent niet dat grensoverschrijdend gedrag geaccepteerd moet worden. Grenzen blijven belangrijk. Wel is het van belang om naast het stellen van grenzen ook te onderzoeken wat een jongere nodig heeft om zich weer veilig en gereguleerd te voelen.
Niet iedere jongere laat spanning zien door boos of druk gedrag. Sommige jongeren trekken zich juist terug. Zij praten weinig, vermijden contact, zeggen dat alles goed gaat of brengen veel tijd alleen door.
Teruggetrokken gedrag wordt soms minder snel opgemerkt, omdat het minder zichtbaar is voor de omgeving. Toch kan er onder de oppervlakte veel spelen. Jongeren die zich terugtrekken voelen zich vaak onzeker, gespannen of overbelast. Soms zijn zij bang om anderen teleur te stellen, afgewezen te worden of geen ruimte te krijgen voor hun gevoelens.
Juist deze jongeren hebben vaak behoefte aan nabijheid, voorspelbaarheid en iemand die beschikbaar blijft zonder te veel druk uit te oefenen.
+31 6 522 404 97
info@vitaaljeugdhulp.nl
Amsterdam
Copyright © 2026 Vitaal Jeugdhulp. All Rights Reserved.
